De onderzoeksopstelling “Mammoet”, ontwikkeld door een aantal onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam, is o.a. voorzien van een positioneersysteem van Schneider Electric Motion en Berghof. De levering en begeleiding van zowel de hardware als de software is uitgevoerd door Electro ABI. Door sponsoring van Electro ABI is het mede mogelijk gemaakt om dit onderzoek uit te voeren.

Waarom neemt grond de ene keer water op, terwijl het op een ander moment juist water afstoot? Twee onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) hopen het antwoord te vinden. Niet met veldonderzoek in de woestijn of de duinen, maar in gewichtloze toestand aan boord van een vliegtuig.

Onderzoekers Sebastiaan de Vet en Lieke Mulder van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED) van de UvA zijn geselecteerd voor het Fly Your Thesis-programma van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Ondersteund door het Netherlands Space Office (NSO) deden ze medio 2011 experimenten tijdens zogenoemde paraboolvluchten. Daarbij maakt een Airbus A300 een serie duikvluchten die in totaal een half uur gewichtloosheid opleveren.

• Het onderzoek gaat over aardse fenomenen met een enorme omvang: verwoestijning, modderstromen, natuurbranden. Toch worden de feitelijke gegevens verzameld op het niveau van een enkele zandkorrel. Want daarmee begint het allemaal, volgens De Vet. ‘Als het regent doe je een regenjas aan. Die regenjas is waterafstotend, waardoor je lichaam droog blijft. Op het niveau van zandkorrels speelt iets soortgelijks. Resten van planten kunnen een coating vormen rond een enkele zandkorrel. Een mini-regenjas, zeg maar. Hierdoor stoot de zandkorrel water af. Als een heel gebied deze afstotende eigenschap heeft, trekt water niet de grond in, maar gaat het over het oppervlak stromen. Dat kan leiden tot erosie van het landschap of gevaarlijke modderstromen.
• In drie dagen vlogen de onderzoekers negentig parabolen voor hun project Advancing Repellency and Innovating Detection (ARID). Bij elke parabool is alles aan boord van het vliegtuig 22 seconden gewichtloos. In de testopstelling botsen drie soorten korrels op elkaar. Korrels ontdaan van hun regenjas, korrels met een inactieve coating en korrels met een actieve coating. Dit alles wordt minutieus gevolgd met twee hogesnelheidscamera’s door Christina Giannopapa van de Technische Universiteit Eindhoven.

De Vet over de reden van gewichtloosheid: ‘We gaan individuele zandkorrels op elkaar laten botsen. Doe je dit onderzoek in een laboratorium, dan zorgt de aardse zwaartekracht voor wrijving van het zand met de testopstelling en dus onbruikbare testresultaten. In gewichtloze omstandigheden heb je die wrijving niet, omdat de zandkorrels alle kanten op kunnen.’

De energie die verloren gaat tijdens de botsingen vertelt de onderzoekers meer over de eigenschappen van de ‘mini-regenjassen’. De Vet: ‘Met deze gegevens hopen we een brug te slaan tussen de eigenschappen van een zandkorrel en de grootschalige effecten die waterafstoting kan hebben in de natuur.’ Voor het experiment wordt zand gebruikt uit de Hollandse kustwering. Want ook bij ons kan waterafstoting grote gevolgen hebben: ‘Naast winderosie en het verstuiven van zand, heeft ook waterafstoting grote invloed op de vorm en verwering van onze duinen.’

Naast de TU/e als primaire partner van het onderzoek werken ook mee: Bradford Engineering (ontwerp en elektronicaexperiment), Electro Abi (lanceerplatformexperiment), Bruel & Kjær Benelux (trillingsmeetsysteem), RIMAS (frameonderdelen).

Sebastiaan de Vet doet verslag van de paraboolvluchtcampagne via een blog dat wordt gepubliceerd door Kennislink. Zie: http://www.kennislink.nl/publicaties/zand-zonder-zwaartekracht

Meer informatie:

Electro ABI B.V.
A. Hofmanweg 60
2031 BL Haarlem

tel: 023 531 9292
fax: 023 532 6599
email: Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken